MENSEN IN BEWEGING

Soms wordt er wel eens gezegd dat een mens zonder emoties geen echt mens is. Dit standpunt is begrijpelijk, maar toch ben ik het er niet helemaal mee eens. Hoewel er thans nauwelijks een mens te vinden zal zijn die al zijn emoties geheel onder controle heeft, worden in dit geval emoties, gevoelens, verlangens, geloof, hoop, liefde en vertrouwen op één hoop gegooid en men noemt deze dan in één adem gemakshalve emoties. Ik denk dat het ons toegestaan is daar enige differentiatie in aan te brengen.

Emoties hebben we via onze genen meegenomen van onze voorouders, maar ook bracht het Licht van onze ziel uit het animale rijk angst en drift mee, twee emoties welke in het mentale gebied vele varianten opleverden. De vele van angst en drift afgeleide emoties, die in ons menselijke bestaan door ons zijn ontwikkeld, als -hebzucht, gierigheid,(angst voor honger en armoede) trots en heersersmentaliteit - zijn evenals onredelijke drift schadelijk voor onze evolutie.

Daarnaast is in de evolutie van de mens uit angst en drift nog moed ontstaan. Hierdoor zijn vele oorlogen nog gruwelijker verlopen en geëindigd dan tevoren was te verwachten. Overdreven veel moed, gebrek aan beleid en te veel betoonde trouw hebben in de geschiedenis diepe sporen van narigheid achtergelaten.

Al deze emoties hebben één ding gemeen en dat is dat we via dit emotionele gedrag, proberen fysiek te overleven en ons ego daarmee willen beschermen. We hebben de nare gewoonte aangenomen anderen met onze scherpe tong te kleineren om onszelf daarmee boven die ander te plaatsen. Soms worden we bang of boos als iemand een aanval op ons ego uitvoert en we slaan, óf op de vlucht, óf we beginnen een oorlogje. Beide zijn in bijna alle gevallen onnodig, want we kunnen immers altijd rustig onze mening zeggen, om op die manier het eigen ego te beschermen.

Zolang we nog op een fysiek puur stoffelijk niveau leven, reageren we instinctief en zijn we nog onbekend met onze eigen drijfveren. We kennen dan de motivatie van het eigen gedrag nog niet eens en een zodanig leven kan dus duidelijk als een onbewust bestaan worden gekenschetst.

Leven we op een emotioneel niveau dan toetsen we onze leefomgeving aan de eigen emoties angst en drift. Roept een gebeurtenis een van deze twee emoties op dan is voor de betrokkene de oorzaak van deze gebeurtenis, verkeerd, zondig of fout en dient met alle middelen bestreden te worden.

Emoties zelf zijn onzichtbaar, maar ze uiten zich in zichtbaar gedrag. De gevolgen van dit gedrag kunnen soms verreikend zijn.

De mens die zijn emoties onder normale omstandigheden onder controle heeft, leeft op een verstandelijk of een geestelijk niveau. Op verstandelijk niveau wordt alles beredeneerd en tegen elkaar afgewogen. Er wordt naar een wetenschappelijke oplossing gezocht en dikwijls wordt deze ook gevonden.

Op geestelijk niveau wordt het gedrag van de ander ook begrepen. Deze mens begrijpt welke soms onbewuste duistere motieven de ander aanzetten tot zijn gedrag. Meestal levert de op dit niveau levende mens niet te veel commentaar, liever houd hij zich op de achtergrond, hoewel hij op zeker moment wel heel hard kan ingrijpen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bekende Salomo's oordeel. Toch zal ook de geestelijk wijze mens, als hij in persoon wordt aangevallen, kunnen reageren als een emotioneel mens. (Boos worden)

Sommige mensen worden kwaad als anderen ruziën, anderen worden daar bijvoorbeeld intens verdrietig van, maar zij die aanvaarden dat sommigen ruziën en dat anderen daar kwaad of verdrietig van worden, zijn niet koud of gevoelloos, maar hebben gewoon hun eigen emotie beter onder controle.

Deze mensen begrijpen dat op de opstijgende jakobsladder niet ieder op dezelfde trede staat. Op deze liefdesketen tussen aarde en hemel leeft heel menselijke geslacht en allen leven we op ons eigen niveau, op de eigen trede van de ladder.

Angst en drift, zorgen, twijfel, gierigheid, trots en hoogmoed zijn de factoren die moeilijkheden en mislukkingen in ons leven veroorzaken. Zij laten altijd negatieve sporen achter. Gevoelens, hoopvolle verlangens, liefde en oervertrouwen samen en in vereniging met deugdelijk onderzoek en verstandelijk beredeneren, kunnen ons aanzetten het pad van het leven op een hoger niveau te gaan. Zij zijn onze positieve richtingaanwijzers en helpen ons de levenstaak uit te voeren. Ze helpen ons niet alleen het pad te vinden, maar ook te gaan.

CULTUUR

Op onze levensweg ontvangen we hulp van de samenleving zodat we niet als een redeloos dier van hot naar her rennen, maar langs gecultiveerde wegen door het leven kunnen gaan.

Culturele en godsdienstige instellingen dienen om het materiële groepsgedrag te begrenzen. Beide zijn ze ingesteld om ons doen en laten binnen de perken te houden. Cultuur en godsdienst bemoeien zich met het gedrag van individuen. Cultuur werkt in op ons moreel, wie kent niet de opmerkingen: Zoiets doe je toch niet, dat hoort niet, dat kun je niet maken, etc. Godsdiensten hebben door de regel strenge straffen bij nalatigheid of hemelse zaligheid (bij goed gedrag) in de aanbieding, waardoor meestal ongeveer hetzelfde wordt bereikt.

Vooralsnog onvolwassen mensen worden door onze cultuur en godsdienst beschermd, zij kunnen binnen de aangegeven grenzen functioneren en dikwijls kunt u dan ook constateren dat deze grenzen heilig voor hen zijn.

Wanneer we gaan inzien dat de aarde een leerschool is, wordt ons meteen duidelijk dat de mensen -hoe ver zij ook zijn gevorderd -recht hebben op solide regelgeving, met een daarbij behorende uitvoerende macht, die hun overtredingen bestraft. Daarvoor heeft de samenleving de staat als behoeder van de beschaving aangewezen. Zij bezit, door middel van politie en justitie, de macht op te treden tegen ieder die onze cultuur -cq beschavingsgrenzen overschrijdt.

Het lijkt misschien wat vreemd om het binnen de context van dit verhaal aan de orde te stellen, maar misdadigers hebben ook recht op straf, zij hebben recht op vergelding, waardoor bij hen een helderder inzicht in goed en kwaad kan ontstaan. Door de delinquent duidelijk te maken waar hij de fout heeft begaan en hem daarvoor te straffen, stellen wij hem in de gelegenheid zijn fouten nu in dit leven al Karmisch te verwerken. Het is mijnsinziens dan ook de morele plicht van iedere overheid hier sterk en duidelijk in te zijn.

Hoe en waaruit een straf moet bestaan kan moeilijk mondiaal worden geregeld, daar er zeer veel verschillende culturen op aarde bestaan. Het valt te begrijpen dat volkeren die voor het grootste deel geloven in een geestelijke voortgang van het leven (reïncarnatie) ¹) veel minder moeite hebben met de doodstraf, dan moderne denkers die menen dat dit leven toeval en eenmalig is.

Wie echter (bewust levend) zijn leven kan beschouwen als een stap op het universele pad, zal dit aardse bestaan kunnen zien als een leerschool, waar verkeerde daden bestraft worden door cultuurgebonden harde maatregelen van de leefgemeenschap, waarvan hij of zij deel uitmaakt. Straffen kunnen goede gevolgen hebben, maar altijd in samenhang met behandelingen.²)

Valt nog op te merken dat de bevolking meestal voorstander is van zwaardere straffen, terwijl door de rechterlijke macht graag allerlei verzachtende omstandigheden worden verzameld.

Blijft overeind dat de leerling die naar de aardeschool wordt gezonden, recht heeft op voldoende regelgeving en opvoeding, zodat hij binnen de kaders van deze wetgeving kan functioneren, zoals van hem mag worden verwacht. De kerk is in de regel de meest getrouwe bewaker van de geboden, de staat loopt, per definitie, altijd achter de feiten aan. De cultuur van een volk is altijd in beweging en daardoor ontstaan de grote verschillen in de benadering van het toelaatbare, of wat de magistratuur niet meer toelaatbaar acht.

Binnen onze eigen cultuur en maatschappij kunnen we ontdekken dat de liberale partijen meer op het scheppingsidee berusten. Zij staan in het algemeen een strakkere selectiemethode voor. Men dient zichzelf in de maatschappij waar te kunnen maken. Men moet maar bewijzen dat men zich in het mentale gebied kan handhaven. De verlossing gedachte leeft wat meer bij de sociale partijen. Zij stellen hulp aan de behoeftige voorop. Wordt in de scheppingsperiode de aandacht sterk gericht op selectie, in de verlossingperiode is de aandacht voor de hulpbehoevende belangrijker. In ons westerse model van democratie wordt beurtelings aan het ene of het andere aspect een kleine voorkeur gegeven.

Zeer sterke uitwassen naar een van beide zijden komt zelden voor. In de naoorlogse periode, na de crises jaren en de tweede wereldoorlog, die sterk scheppend waren (de sterksten overleefden, zowel fysiek als zakelijk) volgde een sterke ontwikkeling van de verlossing, door sociale wetgeving.

Aan deze periode, die uiteraard ook zijn uitwassen kende komt nu geleidelijk een einde, want thans komt, met als overgangsfase het poldermodel, een sterk scheppend tijdperk binnen ons bereik, waar de sterksten, de slimste en de verstandigste zich los zullen maken van het grote peloton. Zo ontstaat een nieuwe kopgroep. Deze ontwikkeling is in de USA reeds lang in gang gezet.

In wielertermen betekent dit dat er een sterke kopgroep ontstaat, gevolgd door een langgerekt zwoegend peloton en heel veel achterblijvers. Terwijl in de sociale verlossingsperiode het gehele peloton zich op een rustig tempo door de polder voortbewoog. Overigens bedenken mensen niet zelf wanneer welk tijdperk de overhand heeft, want een en ander staat in de sterren geschreven. (U weet wel: De tijd moet er rijp voor zijn)

Waarheid, kennis, denkpatronen, recht en orde zijn sterk cultuurgebonden. De economisch sterke westerse wereld toetst bijvoorbeeld de mensenrechten aan een puur westerse cultuur en daar hebben grote delen van de wereldbevolking geen boodschap aan. Overigens wordt over de doodstraf in Europa heel anders gedacht dan in bepaalde staten van de USA.³) 

Ook hieruit blijkt weer dat goed en kwaad cultuurgebonden rekbare subjectieve begrippen zijn. Licht en donker, door de kerk vertaald in goed en kwaad, hebben wij in de natuur leren aanvaarden. Wie zou willen beweren dat de dag uitsluitend 'goed' is en de nacht alleen maar ‘slecht’? Wie durft een -lichte witte roos goed en een -donkere rode roos kwaad noemen?

Wanneer we zover zijn gevorderd dat we deze natuurlijke aspecten ook in onze cultuur ontdekken, en we ze als tegengestelde krachten kunnen ervaren die het leven in beweging én in evenwicht houden, zal de scherpe lijn tussen goed en kwaad vervagen.

Natuurlijk, een cultuur stelt haar eisen aan het gedrag van de burgers, gedragsregels zijn in de natuur bij nagenoeg alle diersoorten bekend, de pikorde is algemeen aanvaard, maar we behoren wel in te zien dat (goed en kwaad, licht en donker) krachten zijn waarvan het evolutieproces zich bediend om vooruitgang te bereiken.

Toch is het mogelijk dat wij een samenleving als ideaal ervaren, terwijl er tegengestelde krachten bestaan die onze mooie wereld willen vernietigen en daarvoor in de plaats een andere cultuur willen inrichten. Daar hoeven we, op stoffelijk niveau, niet blij mee te zijn, we kunnen deze rebellen te vuur en te zwaard bestrijden, maar ooit gaat ook onze huidige mooie (democratische) cultuur ten onder en komt er iets anders voor in de plaats. Aan alles wat ontstaat en vorm krijgt, knaagt de worm van de tijd, open daar uw ogen voor.

¹)Zoals de mythe over Jezus verder in de tijd heel materieel is uitgelegd, zo hebben ook veel gelovigen zeer bijzondere (materiële) ideeën over reïncarnatie.

²) Anderzijds kan echter ook gesteld worden dat geen enkele misdaad onbestraft blijft, omdat in onze causale samenleving, iedere oorzaak een daarbij passend gevolg oproept. Daarnaast is het ook zo, dat de misdaden zelf dikwijls gevolgen zijn van onbestraft onrecht uit het verleden, waardoor ook door een zogenaamde misdaad een Karmisch evenwicht kan ontstaan. De rust die sommige misdadigers uitstralen, alsof ze een heroïsche daad hebben verricht, kan ons leren dat in ons dualistische bestaan oorzaak en gevolg de belangrijkste natuurwetten zijn en dat alle daden, goede daden en (voor onze wetten) misdaden ook onder deze wetten vallen.

³) Talloos zijn de protesten tegen de doodstraffen in Turkije en de Midden Oosten landen, doch in de USA is in het jubeljaar 2000 de gouverneur van Texas (bekend om zijn oog om oog en tand om tand principes) tot president van de USA gekozen.

ETIQUETTE

Wanneer het leven geestelijk helemaal leeg is geworden, ontstaat dikwijls nog een vorm van etiquette. Als door totale geestelijke armoede een toplaag van de beschaving regelgeving nodig heeft om zich te onderscheiden van het grote deel van die beschaving, worden er allerlei, meestal zinloze, ongeschreven regels vastgesteld. Die kunnen regelen hoe je een theekopje of een wijnglas dient beet te houden, of hoe je discreet ontrouw kunt zijn, wanneer je welke kleding draagt en hoe je een nietszeggende conversatie aan de gang kunt houden. Als het leven binnen een bepaald milieu geestelijk is gedegradeerd tot het niveau, waarin eten, drinken, plezier, list en bedrog de hoofdrol spelen, wordt aan dit soort regelgeving waarde toegekend. Tenslotte worden deze regels zelfs toonaangevend. Hier wordt de tweedeling (het gescheiden zijn van jezelf) tot kunst verheven. Het leven wordt letterlijk een toneelspel. Alles wordt in het werk gesteld om zich zo tegengesteld mogelijk te gedragen aan de eigen persoonlijkheid. Haat en nijd woekeren ondergronds verder tijdens gezellige borreluurtjes, waarin iedereen precies weet hoe het hapje geconsumeerd behoort te worden. Etiquette geeft een zekere bescherming aan een groep die, net als bij de kerk, kan ontaarden in paternalisme en zoals de kerk thans leegloopt, zo kan ook heel veel van deze nutteloze etiquette geruisloos verdwijnen.

Etiquette als normering voor welopgevoed sociaal mentaal gedrag is echter als positief aan te merken en het zou gunstig zijn wanneer dit aspect in onze samenleving weer de aandacht zou krijgen die het verdient.

BESCHAVING

De mensheid heeft in haar strijd tegen de natuur naast haar cultuur en etiquette ook een beschaving opgebouwd. Meerdere beschavingen, maar allen dienen ze hetzelfde doel en dat is, dat men (als grotere samenleving) binnen het natuurlijke concept, op een hoger mentaal niveau wenst te overleven. Een beschaving wil de macht van de natuur breken en haar eigen mentale normen en waarden binnen een afgebakend gebied laten prevaleren.¹)

Cultuur gaat langs de gebaande wegen van het universum, en is grotendeels astrologisch te verklaren, zij zoekt haar eigen pad en uit zich meestal in de kunst. De daaruit voortkomende beschavingen gebruiken ook kracht en macht om staande te blijven en een bekende grootheid is in dit geval het leger dat de verworvenheden van het betrokken land (eventueel met kracht) verdedigt.

Opgebouwd uit de ervaringen van vele toegewijde generaties kan een beschaving, met hulp van politie en leger, redelijk strenge methoden hanteren om orde en regel, zowel binnen als langs de landsgrenzen, te bereiken. Zolang een samenleving de groepsverworvenheden hoger waardeert dan nieuwe horizonten kan deze beschaving ongestoord gedijen. Een beschaving kan echter ook heel goed op de toekomst gericht zijn en dikwijls leeft in de geest van veel leden van zo'n beschaving een streven naar meer vriendschappelijke activiteiten. Wanneer een kerkgenootschap de mogelijkheden van het individu wil begrenzen, zijn vrijheid kluistert aan een dogma, zoekt een beschaving de strijd om de macht, van een heel volk ten opzichte van een ander volk.²)

Wie niet "geniet" van de extra bescherming van etiquette of kerk conformeert zich meestal met de normen van de hedendaagse cultuur. Doch in een tijd waarin veel verandert, zoals we ook tegenwoordig meemaken, kunnen velen zich vrij eenvoudig losmaken van de regels van kerk en etiquette.

Een nadeel van deze ontwikkeling is dat men daarna dikwijls ook minder goed de culturele ordening aanvaard, die wel normaal functioneert. ³)

¹) De mentale mens verzet zich meer en meer tegen de materiële natuur en volgt liever de eigen cultuur. Kerstfeest is bijvoorbeeld een feest van licht van de mensen. Kunstmatig licht, want hoewel de natuur in duisternis is gehuld, brengt de cultuur het benodigde licht. Buiten (in de natuur) is het donker en koud, het sneeuwt en de wind giert door de kale takken, maar binnen is het warm en gezellig; met kaarsjes en cadeautjes wordt het feest van het licht gevierd. Het is het oervertrouwen van onze cultuur die ons op de midwinter zonnewende reeds de terugkeer van het licht in de natuur doet vieren.

²) De bescherming die een kerk haar leden biedt degenereert dikwijls in paternalisme en daartegen komen terecht velen in opstand. Doch ook de bescherming van de beschaving (het leger) wordt niet meer door iedereen als vanzelfsprekend beschouwd.

³) Bij dit alles moeten we natuurlijk wel bedenken dat op een ander niveau van de hiërarchie van Abraham Maslov onze cultuurwetten gewone menselijke wetten zijn. Menselijke cultuurwetten zijn altijd ondergeschikt aan goddelijke natuurwetten. Dit is nu juist waar de moderne mens, die gelooft in een regelbare wereld, de grootste moeite mee heeft. Men wil zo graag de eigen cultuur bóven de natuur en bóven andere culturen stellen, maar de natuur heeft altijd het laatste woord. Wanneer alle culturen samengekomen zijn en zich eendrachtig inspannen samen te werken onder leiding van de natuurwetten is onze aarde geschikt voor het leven van de Homo Christos. De Christen zou zeggen dat Jezus dan wedergekomen is. De cultuur behoort zich niet te verzetten tegen de natuur, maar haar te begeleiden en de harde kanten iets te polijsten. Zoals de cultuur van de Homo Erectus is verdwenen en de Homo Sapiëns een nieuwe cultus invoerde zo zal deze terzijnertijd ook weer tenondergaan, want alleen de natuur is bestand tegen de tijd.

Wanneer we ons echter vrijmaken van de regelgeving van kerk en etiquette, moeten we dus wel bedenken dat we een deel blijven uitmaken van onze cultuur en haar grenzen dienen we blijvend te respecteren.

Cultuur is de grootste gemene deler van wat in het volk leeft en binnen haar grenzen kunnen we veilig leven. De geschiedenis geeft aan dat decadentie bijna altijd het einde betekent van een beschaving.¹)

Zo'n beschaving wil niet meer haar plichten op zich nemen en vervalt geleidelijk in een of andere vorm van anarchie. Het is dan ook zeker niet verkeerd grote waarde te hechten aan oude eerbiedwaardige tradities, integendeel! We moeten ons blijven inzetten de hoge normen en waarden, die onze samenleving eertijds kende, zoveel mogelijk te eerbiedigen.

Immers juist deze normen en waarden komen thans steeds meer onder druk te staan. Waardigheid, elegantie, verfijning en ontzag voor formele regels en procedures zijn zeer waardevol voor de vele verwarde en opstandige individuen die ook onze hedendaagse samenleving kent.

¹) Decadentie kent vele vormen. In het voormalige Sovjet Russische Rijk ging in de hogere kringen het volgende grapje. Vraag: Wat is de beste overgangsfase van socialisme naar communisme? Het juiste antwoord op deze vraag was: Alcoholisme!

Dane Rudhyar schrijft over beschaving, ik citeer: "Beschaving is het gedisciplineerd gebruikmaken van geestelijke energie bij het herstellen van het natuurlijk evenwicht. Het doel van een ware beschaving (waar onze Westerse beschaving grotendeels een karikatuur van vormt) is het ontwikkelen van een mensheid die bestaat uit zichzelf motiverende en verantwoordelijke individuen die vrijwillig samengaan volgens harmonische patronen". Einde citaat. (Dane Rudhyar "astrologische mandala")

Dane Rudhyar ziet dus ook een samenleving voor zich die vrijheid én verantwoordelijkheid hoog in het vaandel heeft staan. Zolang we nog geen verantwoordelijkheid kunnen of niet meer willen dragen voor ons eigen doen en handelen, weten we met onze verworven vrijheid geen raad. Zo'n samenleving eindigt in anarchie.

Gemiddeld sterven iedere zeven jaren onze cellen af en zijn we eigenlijk een ander mens geworden, iedere zeventig jaar sterft een generatie mensen uit en zijn we eigenlijk een ander volk geworden, maar onze normen en waarden kunnen we altijd overdragen op het volgende geslacht. Dat is een essentieel deel van onze levenstaak.

Daarnaast kunnen we constateren dat onze warme gevoelens en verlangens een spoor van weldadigheid nalaten, maar ook gevoel voor schoonheid, voor het mooie in het leven en de behoefte aan een liefdevolle wereld, maken ons tot een waardevol mens. Onze warme gevoelens voor de pracht en de praal van de natuur en de schoonheid van kunst en cultuur, naast ons verlangen naar een betere harmonieuze wereld kunnen ons voldoende profileren.

In het algemeen kunnen we zeggen dat emoties die erfelijk zijn en dus via de genen van de biologische ouders tot ons komen, zoals angst en drift en alle daarvan afgeleide sub -emoties naar de achtergrond dienen te verdwijnen. Bij ons sterven laten we deze emoties definitief achter.

Onze gevoelens en verlangens komen rechtstreeks uit onze eigen ziel, zij zijn ons persoonlijk universeel bezit en zullen ons ook in de toekomst vergezellen.

Van een volgend bestaan weten we niet welke emotionele erfelijke eigenschappen we dan van onze ouders zullen ontvangen, welke ziekten in onze genen zullen zijn opgeslagen, we weten niet welke mogelijkheden het sterrenbeeld ons zal bieden, maar het is wel zeker dat zij ook dan weer een groot gedeelte van ons gedragsleven zullen bepalen. Nú reeds kunnen we wel weten hoe onze gevoelens en verlangens zich in dat leven zullen manifesteren.

Index